TO NIE JEST DREWNO. JAK GOTUJE SIĘ OBIAD W GAZIE
Gotowanie w Gazie stało się prawdziwym wyzwaniem dla tysięcy rodzin. Brakuje gazu, drewna i innych materiałów opałowych, a ograniczenia w dostawach przez przejścia graniczne sprawiają, że zdobycie czegokolwiek, na czym można przygotować ciepły posiłek, bywa równie trudne jak zdobycie samej żywności.
Mieszkańcy obozów dla przesiedleńców radzą sobie więc tak, jak potrafią. Budują prowizoryczne paleniska ze starych felg samochodowych, lepią piece z gliny i spalają wszystko, co może podtrzymać ogień. Kartony, papier, fragmenty rozbitych mebli, a nawet opakowania po produktach spożywczych stają się materiałem potrzebnym do codziennego gotowania.
Niekiedy znalezienie opału oznacza wielogodzinne przeszukiwanie ruin zbombardowanych budynków i wysypisk śmieci. W takich poszukiwaniach uczestniczą również dzieci, które zamiast bawić się czy chodzić do szkoły, pomagają rodzicom zdobyć materiały potrzebne do przygotowania posiłku.
Tak właśnie wygląda codzienność Reem, jednej z matek pozostających pod opieką naszej fundacji. Pewnego dnia Reem wraz ze swoimi córkami znalazła wśród gruzów poduszki. Były podarte, zabrudzone i częściowo nadpalone. Wydobyły z nich watę, którą można było wykorzystać do rozpalenia ognia. W normalnych warunkach takie poduszki trafiłyby na śmietnik. Dla Reem miały jednak ogromną wartość, pozwalały rozpalić ogień pod garnkiem i przygotować jedzenie dla dzieci.
Bo w Gazie nawet to, co inni uznaliby za bezużyteczne odpady, może zdecydować o tym, czy rodzina zje ciepły posiłek.
Gotowanie w Gazie. W Gazie pali się wszystko
Gotowanie w Gazie to nie tylko trudności z przygotowaniem ciepłego obiadu. Brak opału to jeden z problemów, z którymi od wielu miesięcy mierzą się mieszkańcy Strefy Gazy. Drewno jest trudno dostępne, gaz do gotowania również, a wiele rodzin nie ma pieniędzy, aby kupować nawet te materiały, które pojawiają się na lokalnym rynku. Dlatego wykorzystuje się niemal wszystko, co można spalić. Papier, kartony, stare gazety, połamane meble i płyty meblowe, niekiedy nadal z metalowymi zawiasami. Do ognia trafiają również kolorowe opakowania po chipsach, słodyczach i innych produktach spożywczych.
Materiały te często zbierają dzieci. Przeszukują wysypiska, ruiny domów i miejsca, w których gromadzone są odpady. Szukają czegokolwiek, co pomoże przygotować kolejny posiłek.
Problem nie kończy się jednak na samym zdobyciu opału. Spalanie tworzyw sztucznych, lakierowanych płyt meblowych i innych odpadów powoduje powstawanie dymu zawierającego szkodliwe substancje. Rodziny, które wykorzystują takie materiały, narażają się na jego wdychanie podczas codziennego gotowania. Szczególnie niebezpieczne jest to dla dzieci oraz osób cierpiących na choroby układu oddechowego. A przecież wielu mieszkańców obozów przygotowuje posiłki w bezpośrednim sąsiedztwie namiotów, zbudowanych z materiałów, które bardzo łatwo mogą się zapalić.
Same paleniska również powstają z tego, co uda się znaleźć. Czasem są to stare felgi samochodowe, na których ustawia się garnek. Innym razem proste piece wykonane z gliny, umożliwiające pieczenie chleba lub przygotowanie gorącego posiłku.
Na takich prowizorycznych kuchniach gotuje się zupę z soczewicy, ryż, makaron czy podgrzewa wodę.
To, co dla nas jest zwykłą czynnością wykonywaną każdego dnia, w Gazie wymaga niekiedy wielu godzin poszukiwania materiałów na opał. A kiedy uda się już zdobyć żywność, pojawia się kolejne pytanie: na czym ją ugotować?
Nawet śmieci trzeba kupić
Pod koniec sierpnia i na początku września 2026 roku nasza fundacja organizowała wypiek chleba dla mieszkańców jednego z obozów w Strefie Gazy. Musieliśmy zadbać nie tylko o produkty potrzebne do jego przygotowania, ale również o opał.
I tutaj pojawił się wydatek, który dla wielu osób mieszkających poza Gazą może wydawać się zupełnie niezrozumiały.
Musieliśmy kupować worki kartonów, makulatury i innych odpadów, które można było wykorzystać do rozpalenia i podtrzymania ognia. Oprócz drewna kupowaliśmy więc również materiały, które w normalnych warunkach zostałyby po prostu wyrzucone. W Gazie nawet śmieci potrafią mieć swoją cenę. Gdy czegoś brakuje, a ludzie potrzebują tego do przeżycia, staje się to towarem. Tak dzieje się również z materiałami, które można spalić.
Dla rodzin pozbawionych regularnych dochodów oznacza to kolejny problem. Nie wystarczy zdobyć mąkę, aby upiec chleb. Trzeba jeszcze znaleźć sposób na przygotowanie ciasta i zapewnić opał, który pozwoli je upiec.
Podobnie jest z ryżem, soczewicą czy innymi produktami otrzymywanymi w paczkach żywnościowych. Można mieć w namiocie worek mąki albo kilka kilogramów ryżu i nadal nie mieć możliwości przygotowania z nich posiłku.
To właśnie dlatego, planując pomoc żywnościową, musimy uwzględniać również koszty jej przygotowania.
Bo pomoc nie kończy się w momencie przekazania rodzinie produktów spożywczych. Ważne jest także to, czy rodzina może z nich skorzystać.
Reem radzi sobie sama
Reem jest jedną z matek, którym nasza fundacja stara się pomagać od dłuższego czasu. Jej mąż stracił wzrok w wyniku bombardowania. Od tamtej pory większość codziennych obowiązków związanych z prowadzeniem domu i opieką nad dziećmi spoczywa na jej barkach. To ona musi zadbać o jedzenie, wodę, opał i wszystkie pozostałe potrzeby rodziny.
Nie ma jednak stałej pracy ani regularnych dochodów, które pozwalałyby jej spokojnie planować wydatki. Każdy dzień oznacza więc kolejne decyzje: co uda się zdobyć, co można kupić i z czego trzeba będzie zrezygnować.
Kiedy razem z córkami szukała waty z podartych poduszek, nie robiła tego dlatego, że uznała taki materiał za dobry opał. Robiła to dlatego, że potrzebowała ognia, na którym mogłaby przygotować jedzenie dla dzieci.
W podobnej sytuacji znajduje się wiele kobiet w Strefie Gazy. Niektóre straciły mężów, inne opiekują się rannymi lub ciężko chorymi członkami rodziny. Jeszcze inne, mimo obecności mężów, muszą samodzielnie organizować większość codziennych spraw. To na nich często spoczywa obowiązek zdobycia żywności, wody, leków i materiałów potrzebnych do gotowania. Jednocześnie muszą opiekować się dziećmi, które również doświadczyły wojny, przymusowych przesiedleń i utraty poczucia bezpieczeństwa.
Rodzina Reem ma za sobą doświadczenia, których żaden rodzic nie chciałby przeżyć. Jedna z jej córek, Amaal, spędziła trzy dni pod gruzami zbombardowanego budynku. Przeżyła, ale wydarzenia te na zawsze pozostaną częścią historii tej rodziny.
Wkrótce opiszemy historię ocalenia jednej z jej córek.
Pisaliśmy już również o tym, jak wygląda zawartość paczek żywnościowych otrzymywanych przez rodziny mieszkające w obozach i dlaczego nawet regularne dostawy pomocy humanitarnej nie zaspokajają wszystkich ich potrzeb.
617 ton pomocy weszło do Gazy. Co z niej trafia do jednej rodziny?
Historia Reem pokazuje jednak jeszcze jeden wymiar codziennego życia w Gazie.
Nie wystarczy mieć jedzenie. Trzeba również mieć wodę, naczynie i coś, co pozwoli rozpalić ogień, a zdobycie każdej z tych rzeczy bywa osobnym wyzwaniem.
Jak możesz pomóc
W naszej fundacji staramy się odpowiadać na rzeczywiste potrzeby rodzin, którymi opiekujemy się w Strefie Gazy. Dlatego jedną z podstawowych form naszej pomocy jest przekazywanie środków finansowych, które rodzice mogą przeznaczyć na najpilniejsze zakupy. Dla jednej rodziny będzie to żywność. Dla innej lekarstwa, woda, środki higieniczne lub transport do szpitala, czasami będą to po prostu kartony, drewno czy inne materiały potrzebne do przygotowania ciepłego posiłku.
Nie zawsze jesteśmy w stanie przewidzieć, co danego dnia okaże się najważniejsze. Dlatego pozostajemy w kontakcie z rodzinami i naszymi wolontariuszami na miejscu, którzy pomagają nam reagować na konkretne potrzeby. Musimy jednak uczciwie powiedzieć, że obecnie nie dysponujemy stałymi darowiznami pozwalającymi na regularne wspieranie naszych podopiecznych w Gazie. Oznacza to, że pomagamy przede wszystkim w najpilniejszych przypadkach i nie możemy zapewnić każdej rodzinie systematycznego wsparcia.
Chcielibyśmy to zmienić. Stała darowizna, nawet niewielka, pozwala nam nie tylko reagować na sytuacje kryzysowe, ale również planować pomoc z wyprzedzeniem. Nie rozwiążemy wszystkich problemów mieszkańców Gazy. Możemy jednak sprawić, że konkretna rodzina otrzyma środki na zakup jedzenia, wody czy materiałów potrzebnych do przygotowania posiłku.
Reem nie powinna szukać z córkami poduszek zniszczonych w bombardowaniach tylko po to, żeby ugotować obiad.
Jeśli możesz, pomóż nam zapewnić jej i innym rodzinom choć odrobinę większego bezpieczeństwa w codziennym życiu.
Wesprzyj rodziny w Gazie. Każda darowizna ma znaczenie.
Pomóż nam dotrzeć do większej liczby osób. Udostępnij ten artykuł.
Zdjęcia i nagrania: archiwum Fundacji A & A Rainbow Hearts Around The World, maj 2025 – wrzesień 2026. Materiały publikujemy za zgodą rodzin. Informacje o sytuacji Reem, wykorzystaniu waty z poduszek oraz zakupach materiałów na opał pochodzą z relacji podopiecznych i dokumentacji działań fundacji.
