Zakat (zakaat, zakah), czyli jałmużna, jest jednym z pięciu filarów islamu. Oznacza to, że zakat jest obowiązkowy dla muzułmanów, podobnie jak pozostałe cztery święte filary islamu. Każdy pełnoletni muzułmanin, który posiada oszczędności, kapitał lub inne formy zgromadzonego majątku powyżej określonej kwoty – znanej jako nisab – musi zapłacić 2,5% tego majątku jako zakat.
Uprawnieni muzułmanie płacą zakat raz w roku, a termin płatności upływa po upływie jednego roku księżycowego (islamskiego) od osiągnięcia lub przekroczenia nisab (określonej kwoty majątku). Zakat każdego muzułmanina jest następnie rozdzielany między osoby spełniające kryteria uprawniające do jego otrzymania.
Zakat 2026
"…oraz ci, których bogactwo stanowi uznane prawo
dla potrzebujących i pozbawionych środków do życia."
(Qur’an | Surah Al-Ma'arij | 70:24-5)
Nisab to minimalna kwota majątku, jaką muzułmanin musi posiadać, aby podlegać obowiązkowi płacenia zakat. Jeśli tę kwotę posiada on przez jeden rok hidżry (islamski rok księżycowy), zakat staje się wymagalny. Kwota ta jest często nazywana progiem nisab.
Jest on obliczany na podstawie wartości złota lub srebra. Nisab jest równy wartości 87,48 gramów złota lub 612,36 gramów srebra.
Zakat to nie tylko jeden z podstawowych filarów islamu, ale także rewolucyjna koncepcja, która może położyć kres skrajnemu ubóstwu – taka jest siła zakat!
"Odprawiajcie modlitwę i dawajcie jałmużnę! A cokolwiek dobrego przygotujecie
pierwej dla siebie samych, znajdziecie to u Boga.
Zaprawdę, Bóg widzi jasno to, co wy czynicie!"
Qur’an | Surah Al-Baqarah | 2:110
Jest to również prawo, które ubodzy mają wobec nas, jak wspomniano w Koranie: „Do których majątku ma określone prawo proszący i biedny”. [Koran | Sura Al-Ma’arij | 70:24-25]
Wyobraź sobie: gdyby tylko dziesięciu najbogatszych ludzi na świecie zapłaciło 2,5% swojego kwalifikującego się majątku – byłaby to oszałamiająca kwota ponad 8 miliardów dolarów! Siła tych pieniędzy w walce z ubóstwem byłaby ogromna.
Darowizna powinna wynosić 2,5% całkowitej wartości majątku podlegającego zakatowi. Jeśli więc całkowita wartość Twojego majątku (po odliczeniu wszelkich zobowiązań) wynosi 10 000 PLN, powinieneś zapłacić 250 PLN swojego podatku zakat. Wkrótce powinniśmy uruchomić nasz darmowy i łatwy w obsłudze kalkulator, abyście mogli samodzielnie obliczyć wysokość należnego zakat.
Są dwa rodzaje zakat.
Zakat Al-Mal, co można przetłumaczyć jako „zakat z majątku” i powszechnie nazywany zakatem. Odnosi się on do filaru islamu, zgodnie z którym każdy zdrowy na umyśle, dorosły muzułmanin, który posiada majątek powyżej określonej kwoty – znanej jako nisab – musi zapłacić 2,5% tego majątku.
Fitrana lub Zakat al-Fitr to darowizna w postaci żywności, którą należy przekazać przed modlitwą Eid, przed końcem miesiąca ramadanu, z miłości do Allaha.
Fitrana to darowizna, często w postaci żywności, przekazywana przed modlitwą Eid, dlatego musi zostać przekazana przed końcem ramadanu. Fitrana musi zostać przekazana przez każdego samowystarczalnego muzułmanina, który posiada żywność w ilości przekraczającej jego potrzeby, w imieniu swoim i osób pozostających na jego utrzymaniu.
Fitrana (Zakat al-Fitr) różni się od Zakat (Zakat al-Mal) tym, że nie jest uzależniona od dochodów lub oszczędności. Jest to stała kwota płacona za każdą osobę pod koniec ramadanu.
W madhabie Hanafi (szkoła myślenia) jest ona należna od każdego, kto posiada majątek powyżej nisab, podczas gdy inne madhaby wymagają, aby osoba miała nadwyżkę ponad swoje podstawowe potrzeby. Kwota jest ustalana co roku na podstawie kosztów podstawowych artykułów spożywczych (na przykład 20 PLN na osobę, którą ustaliliśmy w Fundacji A & A Rainbow Hearts Around The World w porozumieniu z naszą Radą Doradczą Imamów).
Natomiast zakat oblicza się jako 2,5% kwalifikującego się majątku.
Fitrana (zakat al-fitr) jest należna od każdej osoby w gospodarstwie domowym. W madhabie Hanafi głowa rodziny jest odpowiedzialna za jej opłacenie w imieniu dzieci i osób pozostających na jej utrzymaniu, które nie są w stanie same jej opłacić. W madhabach Maliki, Shafi‘i i Hanbali każda osoba jest osobiście odpowiedzialna za swoją fitranę, chociaż rodzic lub opiekun może opłacić ją w jej imieniu za jej zgodą.
Zakat jest jednak wymagany tylko od osób, które osobiście posiadają majątek powyżej minimalnej kwoty, znanej jako nisab.
Fitrana musi zostać zapłacona w miesiącu ramadanu. Najpóźniej można ją zapłacić przed rozpoczęciem modlitwy Eid, aby osoby potrzebujące mogły skorzystać z niej przed świętem Eid. Jednak roczny zakat można zapłacić w dowolnym momencie w ciągu roku.
Osoba musi być muzułmaninem.
Jest to jeden z pięciu filarów islamu, fundamentalna zasada tej religii, a nieuiszczenie zakat, jeśli jest się do tego zobowiązanym, pociąga za sobą poważne konsekwencje. Oprócz kary w życiu przyszłym, nieuiszczenie zakat może również prowadzić do utraty barakah (błogosławieństwa) w zakresie bogactwa i życia.
O surowości kary za nieuiszczenie zakat wspomina się wielokrotnie w Koranie i hadisach. Na przykład:
„O wy, którzy wierzycie! Zaprawdę, wielu spośród uczonych w piśmie - rabinów i mnichów - zjada nadaremnie majątki ludzi i oddala od drogi Boga. A tym, którzy zbierają złoto i srebro, a nie rozdają ich na drodze Boga - obwieść karę bolesną! W Dniu, kiedy te metale będą rozpalone w ogniu Gehenny i będą napiętnowane nimi ich czoła, ich boki i grzbiety: "Oto co zebraliście dla siebie. Zakosztujcie więc tego, co zebraliście!””. [Koran | 9:34-35]
„Ktokolwiek został obdarowany bogactwem przez Allaha i nie płaci zakat od swojego majątku, w Dniu Zmartwychwstania jego majątek zostanie przemieniony w łysą, jadowitą męską wężę z dwoma czarnymi plamami nad oczami. Wąż owinie się wokół jego szyi, ugryzie go w policzki i powie: „Jestem twoim bogactwem, jestem twoim skarbem”. [Hadis | Bukhari]
Zakat opiera się na kwocie, aktywach i majątku, które posiadasz, a nie na Twoich dochodach.
Zgodnie z madhabem Hanafi, każdy zdrowy na umyśle, dorosły muzułmanin, który posiada majątek powyżej określonej kwoty – znanej jako Nisab – musi zapłacić 2,5% tego majątku jako Zakat.
Aktywa obejmują złoto, srebro, gotówkę, oszczędności i aktywa biznesowe, które były w posiadaniu danej osoby przez rok księżycowy.
Istnieje osiem kategorii osób uprawnionych do otrzymywania zakat, są to:
Osoba uboga to ktoś, którego majątek, przekraczający jego podstawowe potrzeby, nie osiąga progu Nisab.
Musi być płacony i otrzymywany przez muzułmanów. Dlatego też, w przeciwieństwie do sadaqah, osoby niebędące muzułmanami nie mogą otrzymywać darowizn w ramach zakat, podobnie jak osoby zamożne.
Rodzina Proroka Muhammada (potomkowie Ahlul Bayt z Banu Hashim i Banu Muttalib) nie mogła otrzymywać darowizn w ramach zakat ani sadaqah.
Osoba otrzymująca zakat nie może być kimś, za kogo ponosisz odpowiedzialność finansową zgodnie z islamem, np. żoną (madhab Hanafi). Nie mogą to być również dzieci ani rodzice, którzy są na Twoim codziennym utrzymaniu. Zgodnie z innymi madhabami żona może przekazać zakat mężowi, jeśli spełnia on odpowiednie warunki.
Zgodnie z madhabami Hanafi i Hanbali dziadkowie nie kwalifikują się do otrzymania zakat. Jednak w madhabach Shafi i Maliki dopuszczalne jest przekazanie zakat dziadkom, pod warunkiem że nie jesteś odpowiedzialny za ich utrzymanie. Inni krewni mogą otrzymać zakat, jeśli się do tego kwalifikują.
Wkrótce, wspólnie z naszą Radą Doradczą Imamów przygotujemy oddzielny artykuł dotyczący przekazywania zakat członkom rodziny - nie zapomnij zaglądać na naszą stronę, aby go nie pominąć!
Wiemy, że kiedy przekazujesz zakat, robisz to dla Allah (Subhana wa ta'alla), z miłości i posłuszeństwa wobec Tego, który powierzył nam obowiązek dbania o tych, którzy nas otaczają.
Od ponad 5 lat traktujemy ten święty obowiązek bardzo poważnie i przekształcamy Wasz zakat w koło ratunkowe dla osób w sytuacji kryzysowej, szansę na dostęp do żywności i wody dla głodujących oraz możliwość wyrwania się z kręgu ubóstwa. Środki przeznaczamy na pierwszą kategorię zakat – ubogich i potrzebujących.
Dzięki pomocy uczonych z naszej Rady Doradczej do spraw Zakat raz zasad islamu zapewnić możemy, że każdy grosz z Waszego zakat jest wydawany zgodnie z szariatem (prawem islamskim) oraz tak efektywnie, jak to tylko możliwe.
Wasz zakat jest naszym amanah. Wiemy, że jesteśmy odpowiedzialni przed Wami, przed ludźmi, którym służymy, a ostatecznie przed Allah (subhana wa ta'alla).
W 2025 roku dzięki Waszym darowiznom zakat udało się chronić życie, złagodzić głód i przywracać godność naszym braciom i siostrom w Nigerii oraz w Strefie Gazy.
Z głęboką troską Fundacja A & A Rainbow Hearts Around The World realizowała dwa duże projekty (w Nigerii oraz w Palestynie) finansowane z darowizn Zakat, docierając do rodzin borykających się z trudnościami, konfliktami i ubóstwem.
W tym roku Wasze wsparcie również pozostaje kołem ratunkowym dla społeczności w Palestynie i w Nigerii. Od Was oraz od Waszego zaufania zależeć będzie, jak wiele będziemy mogli zrobić i jakie projekty pomocowe będziemy mgli wdrożyć - od pomocy doraźnej po odbudowę środków utrzymania. Wasze darowizny pomagają nam zapewniać schronienie, czystą wodę, opiekę zdrowotną i podstawową żywność. To dzięki Wam możemy docierać z pomocą do ponad 50 tysięcy cierpiących i umierających z głodu braci i sióstr w Nigerii oraz do cierpiących z powodu katastrofy humanitarnej palestyńskich rodzin w Strefie Gazy.